جنگ اقتصادی، جنگ لجستیکی، اینترنت ملی «قسمت سوم»
دکتر سیدحمیدرضا قریشی، سردبیر
پس از آنکه منابع اصلی درآمد ارزی کشور تحت فشار قرار داده شد و باعث افزایش نوسانات در بازار داخلی و خارجی شد، رئیسجمهور آمریکا در یادداشت امنیت ملی فوریه ۲۰۲۵ (۱۷ بهمن ۱۴۰۳)، وظایف مشخصی برای دستگاههای اجرایی ایالات متحده تعیین کرد تا فشار اقتصادی بر ایران افزایش یابد و اقدامات تحریمی تکمیل شود.
این سیاستها به معنای محدود کردن صادرات نفت، کاهش دسترسی ایران به سیستمهای مالی بینالمللی و اعمال محدودیت بر سرمایهگذاری خارجی بود که اثر مستقیم بر رشد اقتصادی کشور داشت، اگرچه مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا از فروردین ۱۴۰۴ آغاز شد، فشارهای اقتصادی آمریکا همچنان ادامه داشت؛ چه از طریق رسانهها و موضعگیریهای رئیسجمهور این کشور و چه با اعمال تحریمهای جدید علیه بخشهای کلیدی اقتصاد ایران.
این اقدامات در راستای یادداشت امنیت ملی ایالات متحده دقیقاً دنبال میشد و منجر به افزایش ریسک سرمایهگذاری و کاهش اعتماد در بازارهای داخلی شد.
حوادثی همچون انفجار بندر شهید رجایی در اردیبهشت ۱۴۰۴، به رغم ابعاد عملیاتی، تأثیر مستقیم اقتصادی نیز داشت؛ زیرا اختلال در تردد کالا و صادرات، هزینههای لجستیک را افزایش داده و شرایط واردات کالاهای اساسی را دشوارتر کرد و نشان داد دشمن از تمام ظرفیتهای خود برای فشار اقتصادی استفاده میکند، اثرات تحریمها و فشارهای اقتصادی موجب شد که تصمیمگیریهای راهبردی و کُنشهای مؤثر اقتصادی در سطوح مختلف، چه در حوزه «اقدامات مقابلهای» و چه در «اقدامات بازدارنده اقتصادی»، بهطور کامل اجرا نشود، این وضعیت منجر به افزایش نارضایتی اجتماعی ناشی از تورم و گرانی، اختلال در تأمین کالاهای اساسی و نااطمینانی در فضای کسب و کار شد، جنگ اقتصادی همچنان ادامه دارد و دشمن برنامهریزی گستردهای برای محدود کردن ظرفیتهای مالی و تجاری ایران دارد، بخشی از این برنامه در شکلدهی به محدودیتهای ارزی، کاهش صادرات نفت و گاز، و فشار بر بازارهای مالی بینالمللی نمایان شده است و بخش دیگری نیز در قالب تشدید تحریمهای غیرنفتی و محدود کردن سرمایهگذاریهای خارجی پیشبینی میشود.
با توجه به اینکه در سطوح بالای تصمیمگیری کشور، آگاهی کامل نسبت به شدت و ابعاد این جنگ اقتصادی وجود دارد، انتظار میرود که چابکی لازم در تصمیمگیریهای اقتصادی و اقدام سریع برای استفاده از فرصتهای موجود از جمله «نقشآفرینی در بازارهای جهانی و نظم اقتصادی جدید»، حاصل شود..
ویژگی اینترنت ملی واینترنت بینالمللی محدوده جغرافیایی داخل کشورعبور از مرزهازیرساخت شبکه داخلی، IXP، CDN محلی درگاه بینالمللی، فیبر نوری بینالمللی سرعت معمولاً سریعترممکن است کندتر باشدهزینه برای ISPکمتربیشتر به دلیل هزینه پهنای باند بینالمللوابستگیبه سرورهای داخلیبه زیرساخت خارجی و روابط بینالمللکنترل و نظارتدر اختیار دولت و اپراتور داخلینظارت کامل دشوارتر
شبکه یا اینترنت ملی اطلاعات، طبق اسناد قانونی منتشرشده پروژهای برای توسعه زیرساخت اطلاعاتی امن و پایدار ملی در ایران است. براساس این تعاریف شبکه ملی اطلاعات کشور، شبکهای مبتنی بر آیپی به همراه سوییچها، مسیریابها و مراکز دادهای است که در آن درخواستهای دسترسی داخلی باشد و اطلاعات در مراکز داده داخلی نگهداری شوند. این ساختار نباید تحت هیچ شرایطی از خارج کشور مسیریابی شود؛ در واقع فضایی مد نظر است که امکان ایجاد شبکههای اینترانت، خصوصی و امن داخلی را ایجاد کند.
اما فارغ از این تعاریف به شکل سادهتر باید گفت اینترنت ملی نوعی شبکه داخلی است که امکان دسترسی به وبسایتهای داخل ایران را بدون نیاز به اتصال به شبکه جهانی میسر میکند. مدیریت، کنترل و زیرساختهای اصلی این شبکه داخل کشور قرار دارد و در آن از سرورهای داخلی برای ارائه خدمات محلی استفاده میشود.
در ساختار اینترنت ملی نقش سرورهای داخلی حیاتی است و ارائه دهندگان خدمات برای فعالیت در این شبکه باید از سرورهای داخلی استفاده کنند. در عین حال ترافیک اینترنت بینالمللی در سادهترین تعریف یعنی دسترسی کاربران به مجموعهای از سرورها و یارانههای متصل در سطح جهان و استفاده از این زیرساختها و سرویسها خارج از مرزهای کشور. در شرایطی که به محتوایی دسترسی پیدا میکنید که سرور و زیرساختهای حفظ آن خارج از کشور قرار دارد از اینترنت بینالمللی استفاده میکنید. بر همین اساس چنین ترافیکی را ترافیک بینالملل نامیدهاند.
وقتی کاربر به یک وبسایت یا خدمت آنلاین میزبانیشده در داخل کشور دسترسی پیدا میکند، مسیر دادهها به شکل زیر است:
- ۱. دستگاه کاربر (مثلاً گوشی یا لپتاپ) از طریق Wi- Fi یا شبکه اینترنت موبایل به روتر یا دکل مخابراتی متصل میشود.
- ۲. از آنجا، دادهها وارد شبکه داخلی ISP (ارائهدهنده خدمات اینترنت) میشوند.
- ۳. اگر مقصد (مثلاً سرور وبسایت) در همان کشور باشد، ترافیک در داخل شبکه ملی جابهجا میشود.
- ۴.بستههای داده از طریق مسیرهایی مثل IXP (Internet Exchange Point) یا مراکز داده داخلی بین اپراتورها رد و بدل میشوند تا به سرور نهایی برسند.
- ۵. این مسیر از مرزهای فیزیکی کشور خارج نمیشود و معمولاً سریعتر و کمهزینهتر است.
وقتی کاربر به یک سرویس یا سرور خارج از کشور متصل میشود (مثلاً گوگل، یوتیوب یا سرور یک سایت خبری خارجی) مسیر دادهها به شکل زیر است:
- ۱. اتصال اولیه مشابه همان مسیر داخلی است (از دستگاه به ISP).
- ۲. اما چون سرور مقصد در خارج از کشور قرار دارد، دادهها باید از طریق درگاه بینالمللی اینترنت (Gateway) خارج شوند.
- ۳. این درگاهها معمولاً در نقاط خاصی متمرکزند و به کابلهای فیبر نوری بینالمللی زیر دریا یا لینکهای ماهوارهای متصل هستند.
- ۴. دادهها وارد زیرساخت بینالمللی شده و از طریق شبکه جهانی به مقصد مورد نظر (مثلاً سرور گوگل در اروپا یا آمریکا) هدایت میشوند.
- ۵. پاسخ از همان مسیر بازمیگردد و به دستگاه شما تحویل داده میشود.
دراین ویژه نامه تلاش کردیم تا با ارایه مقالاتی درخصوص جنگ اقتصادی ،جنگ لجستیکی و نیز اینترنت ملی سهم ناچیزی در جهت روشنگری داشته باشیم.
امیداست ،مفید واقع شود.
